Odyseja

Spalić Troję to spalić cały świat

1.

Wszyscy pisali o „Odysei” Nolana, spierali się: wytykali niedociągnięcia albo zachwycali się nowatorskim spojrzeniem. W zależności od strony Odys został zagrany brawurowo albo nieprzekonująco. Za bardzo amerykański, zbyt niewierny Grekom, w hełmie nie takim jak powie każdy archeolog.

Musiałem obejrzeć „Odyseję”, ja, który kiedyś studiowałem Śródziemnomorze, próbując odkryć którędy płynął (por. tutaj). Skały rzucone przez Cyklopa w Acitrezza, urocza Scylla i jej koty.

Złota zasada Herberta – czytać Liwiusza przeciw Liwiuszowi znajduje zastosowanie u Nolana: czytać Homera na przekór Homerowi.

2.

Bohaterów Homera rozgrywali bogowie. Cała fabuła była ukartowana – ludzie ponosili tylko skutki ich rozgrywek. To bardzo wygodne tłumaczenie. Odys z roku dwudziestego szóstego jest niewierzący, w przeciwieństwie do swojej załogi nie posądza bogów o sterowanie łodziami, wszczynanie sztormów i tym podobne pomysły.

Jedyna bogini, która mu się objawia, Atena, ma twarz zdekapitowanej trojańskiej nastolatki. Po Troi bogowie umarli, nie ma sensu łudzenie się, że są między ludźmi. Są więc opuszczeni – od nich zależy dobro i zło.

Zapomnijcie o wszelkich misteriach, to nie pomaga – ci, którzy doświadczyli ciemności, nie są łatwowierni.

3.

Nic bardziej ludzkiego niż masakrowanie ludności cywilnej. Płonąca Troja nie jest wyjątkowa.

Na naszych oczach Izrael masakrował Gazę, Rosja bombardowała teatr w Mariupolu, serbskie pociski uderzały w sarajewskie targowisko.

Kolejne warstwy Troi. Wciąż płacz kobiet i dzieci. Nie obcych należy się obawiać, tylko nas samych. Kiedy otwieramy bramy Troi przestajemy być odważnymi greckimi herosami, kochającymi dzieci niemieckimi oficerami śpiewającymi Stille Nacht, słuchającymi k-popu nastolatkami z Tel Awiwu.

4.

Całkiem przypadkiem tu zachodzę. Skutek wycieczki. Metalowa bramka skrzypi. Wieńce zżółkły. Kilka rzędów białych krzyży, każdy należy do jednej rodziny. Wypisane imiona, nazwiska, wiek.

Pacyfikacja wsi Osuchy.