Dziennik z Notre Dame

1.

Wieczór. Czerwona wiadomość przychodzi na telefon. Tak się zaczynają reportaże o strażakach-ochotnikach, ale to jest historia o gapiu, który udaje, że jest świadkiem.

Nie przywykliśmy do widoku płonących katedr, choć jeszcze osiemdziesiąt lat temu – gdy czarne samoloty przeczesywały niebo – był to widok dosyć zwyczajny. (Obserwowaliśmy podobny widok osiemnaście lat temu, kiedy działo się niewyobrażalne: białe samoloty wbijały się w dwie wieże).

Notre-Dame w Paryżu nie jest jednak zwyczajnym kościołem, tak jak Paryż nie jest zwyczajnym miastem. Zapisana we wspomnieniach i listach rozpacz, gdy Paryż upada w 1940 r. Ten sam kod, który teraz każe nam zastygnąć przed ekranami. Niewidzialne więzi łączą nas z budynkami Bardzo szybko pojawia się w sieci poniższe zdjęcie i cytat z Kennetha Clarka z 1969 r.:

Czym jest cywilizacja? Nie wiem. Nie umiem jej zdefiniować pojęciami. Ale sądzę, że umiem ją rozpoznać, gdy ją zobaczę.

[Odwracając się do Notre-Dame]: Teraz patrzę na nią.

kenneth_clark_notre-dame

(źródło: https://envisioningtheamericandream.com/2019/04/16/notre-dame-cathedral-burns-and-civilization-weeps)

No właśnie: nie umiem jej zdefiniować pojęciami, ale potrafię ją rozpoznać w Notre Dame, w kobietach Modiglianego, w nieudanych rekolekcjach paryskich Gałczyńskiego, w ciele młodej Brigitte Bardot. W pięknych gotyckich madonnach i w śmierci Boga u Nietzschego.

Ten, kto z radością patrzy na płonącą katedrę, sam z owej wspólnoty się wypisuje. Tak samo jak ten, kto z radością pisze o tonących w Morzu Śródziemnym. Na tym polega cienka linia pomiędzy cywilizacją a barbarzyństwem.

2.

Czy istotą chrześcijaństwa jest odczytywanie znaków? W ten wieczór zaroiło się od samozwańczych proroków, od wszechwiedzących inkwizytorów, od manichejskich teologów. Marzyli o apokalipsie, doznawali podniecenia na myśl o niej, krzyczeli wieloma językami (a byli to ci sami, którzy po wielokroć kłamią, którzy są oszczercami, a którzy teraz stawali w obronie czegoś, co sami nazywali religią).

france-notre-dame-fire-50863-d05702b3(fot. Diana Ayanna/AP)

Człowiek jest istotą poszukującą znaków. Płonąca katedra doskonale nadaje się do takich interpretacji. Co ciekawe, obok różnych quasi-religijnych opisów pożaru, pojawiły się również nawiązania astrologiczne! Odnajdujemy własne znaki.

Z punktu widzenia zachodniego chrześcijaństwa nie istnieje jednak dowolność znaków. Chrześcijaństwo nie jest szamanizmem (przypis: inaczej kategorię cudów i cudowności rozpatruje wschodnie chrześcijaństwo).

Oto świątynia jerozolimska: znak nie mający sobie równych. To o niej Chrystus mówi Widzicie to wszystko? Zaprawdę, powiadam wam, nie zostanie tu kamień na kamieniu, który by nie był zwalony (Mt 24, 2). Religia jest poza budynkami. Katedra jest pewną formą czasową, która może przeminąć. Tak jak może przeminąć kolorystyka ornatów albo ryt mszy. Pan nie był w wichurze. Pan nie był w trzęsieniu ziemi. Pan nie był w ogniu (1 Krl 19, 11). Pan nie był w najpiękniejszej gotyckiej budowli, choć zachwyt nad nią mógł kogoś do Pana zaprowadzić (jak każde oczarowanie Pięknem).

Płonąca katedra – tak ja ją odczytuję – powinna kierować nas ku temu, co w religii jest nieprzemijające, co jest najważniejsze. Pośrodku chrześcijaństwa jest Chrystus osądzający nas z naszego stosunku do bliźnich, nie ze znajomości architektury. Nad czym powinien bardziej dziś płakać chrześcijanin? Nad płonącą katedrą czy nad tonącymi w Morzu Śródziemnym?

Ale polski kształt katolicyzmu jest inny: to religia mściwego bożka, znająca tylko strach, religia, której największym zmartwieniem okazuje się być ratowanie z Notre-Dame relikwii Jana Pawła.

(15-16.04.2019)

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s