Grzegorz Szymanik, Julia Wizowska, Długi taniec za kurtyną, Czarne 2019

z7861318Q,Arcybiskup-Jozef-Zycinski-i-prawoslawny-arcybiskup

(10 maja 2010 r. Arcybiskup Józef Życiński i arcybiskup Abel zapalają znicze w kwaterze armii radzieckiej lubelskiego cmentarza na Lipowej, źródło: gazeta.pl;

Wydaje się, że od tego gestu upłynęła już cała epoka. Kościół katolicki przyjął za swoją ideologię wytwarzaną przez funkcjonariuszy instytutu zmieniającego historię, którzy nakazują wymazać rok czterdziesty piąty, podobnie jak kilka innych dat. Z kolei polscy prawosławni ostali się prawie sami w swym wiernym poparciu dla Moskwy wbrew Konstantynopolowi).

Kiedy byłem mały, byłem tak wielkim patriotą, że w podręczniku na obrazku, który przedstawiał Dzień Zwycięstwa, dorysowałem tłum ludzików z popularnym w owych czasach przemian transparentem „Sowieci do domu!” Owo dorysowanie, którym się – jako wielki patriota – chwaliłem całej rodzinie, oburzyło mojego wujka. Zrozumiałem wtedy, że tej historii nie da się napisać tak po prostu, zapominając, że, chcąc nie chcąc, Sowieci pozostali też tutaj pod małymi obeliskami z czerwonymi gwiazdkami. (Po jakimś czasie doszli do władzy funkcjonariusze od pamięci, których patriotyzm był tak wielki, że wykluczał jakiekolwiek inne możliwości myślenia).

O tym, że historii nie da się napisać tak po prostu dobrze wiedzą autorzy reportażu. Zresztą sam pomysł zetknięcia dwojga autorów o różnej wrażliwości i różnym spojrzeniu na armię radziecką był świetny, o czym świadczy zawarty gdzieś pośrodku książki ich dialog:

– Czyli to nie my się spieraliśmy?
– A kto niby?
– Mój ojciec z twoim dziadkiem albo ich ojcowie w nas. Duchy siadają na karku i szepcą do ucha (s. 165).

Może to duchy szepcą nam właśnie, że wszystko jest albo czarne albo białe. Inaczej niż w „Długim tańcu za kurtyną”, który – dzięki obfitości materiału i doborowi źródeł – staje się kompendium wiedzy o stacjonowaniu armii radzieckiej w Polsce.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s