Wymiary śmierci, słowo/obraz/terytoria 2010

 

Po Wyspie staję się monotonny w swoich lekturach. Oczywiście zbiór esejów francuskich tanatologów przynosi dla mnie pewne odkrycia jak choćby dotyczące kwestii historycznego postrzegania śmierci (cytowany parę dni temu fragment o upowszechnieniu wiary w Czyściec), relacji sztuki i śmierci (sztuka rodzi się, aby portretować, zastępować zmarłych) lub związków gilotyny z aparatem fotograficznym, ale obok nich znajdują się też teksty, które odrzucają (tu wygrywa esej pewnego psychoanalityka o fallicznej śmierci).

Zastanawia mnie jednak coś innego. Jak można tworzyć tanatologię w wieku Auschwitz? Czy w ogóle badanie i zastanawianie się nad abstrakcyjną śmiercią w parę lat po masowej eksterminacji, śmierci naocznej i żywej, jest możliwe? Rozmawianie o dekapitacjach z osiemnastego wieku, podczas gdy cały naród dwadzieścia lat wcześniej umierał w komorach gazowych wydaje się nie na miejscu. Czy, używając sformułowań z esejów, łamanie jednego tabu, dotyczącego śmierci w liczbie pojedynczej, nie służy nałożeniu tabu na śmierć w liczbie mnogiej?

W piątkowy wieczór „Carmen funebre” Teatru Biuro Podróży. Spektakl już dwudziestoletni, a mimo to wstrząsa z ogromną siłą. Śmierć teoretyczna we francuskim zbiorze esejów, tu – poprzez prostą symbolikę – staje się czymś przeżywanym. „Carmen funebre” opowiada o wojnie, o śmierci masowej i indywidualnej, o gwałtach, o pożogach, pacyfikacjach. Unieruchamia widza jakby podsumowywała cały dwudziesty wiek od Verdun po Srebrenicę.

Na końcu pojawia się Ona. Przypomina królującą Kostuchę ze średniowiecznych tańców i triumfów śmierci. Powiewa czarną chorągwią nad płonącymi miastami. Więcej w tym spektaklu opowiada o sobie niż przez dwadzieścia francuskich esejów.

 

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s