księgarnia 73/26

James Burke, zdjęcie z Hydry przedstawiające (od prawej) Leonarda Cohena i Marianne Ihlen, ok. 1960 (c) LIFE Picture Collection / Getty Images. Sztormowa pogoda sprawiła, że nie dopłynęliśmy na Hydrę.

Christophe Lebold, Leonard Cohen. Świadek upadku aniołów, tłum. Filip Łobodziński, Znak 2026

Biografia Cohena wydaje się pastiszem dzieł teologicznych. Te wszystkie rozmyślne angelologie, które oferuje, dojmująca emfaza metafor, pojawiająca się już w samym tytule… Jeśli nie przyzwyczaisz się do tej poetyki, nie przebrniesz.

Moje zapiski nie dotyczą zresztą samej biografii, są na jej marginesie.

Przychodzi mi od razu na myśl J., największa wielbicielka Leonarda. Mamy siedemnaście lat. Światło prześwietla jej pokój a ona opowiada o „Dress Rehearsal Rag”, pokazując palcem po nadgarstkach.

L.C. i niewypowiadalne. Rozbieranie kobiet i modlitwa. Bawidamek i mistrz.

Niespełnienie.

Wierzyłem, może pod jego wpływem, że każde uczucie, każdą miłość można zamienić w zapis. Że tak można rozmawiać.

Piękny przegrany.

Chciałem popłynąć na Hydrę. Odnaleźć tamten list o umieraniu skierowany do Marianne w dwa szesnastym.

W każdej bitwie klęska. L.C. o oswajaniu.

Po nocy w Krakowie, bezsenności w Atenach.

Mój prywatny Cohen, rekolekcjonista.

Czego chciałem w życiu?

***

Dawny hotel „Hilton” w Atenach, listopad 2026 r.

Leonard Cohen, The Energy of Slaves, McClelland and Stewart Limited 1972

„Energia niewolników”, zdaniem biografa, przedstawia L.C. jako mizogina i zafascynowanego przemocą ekstremistę.

Dla mnie to raczej odreagowanie domowych wojen, wiecznej kłótni, akurat L.C. rozstaje się z Suzanne i pomieszkuje w przyczepie kempingowej, by móc spotykać dzieci. Zemsta wydana w jednym tomie. Wykrzyczana w tekście wściekłość. Księga goryczy.

Dzisiaj wściekłego L.C. cenzurowano by, nie tylko za jego wściekłość, bardziej za pożądanie. Nikt zresztą nie wydałby wiersza takiego jak ten poniżej – bo wydałby w ten sposób samego autora:

Poeta jest pijany
I zastanawia się co
By teraz napisać
Jakieś pojęcie o poezji ma
Imiona i wiek dziewczyn
Pogoda w miastach
To by było na tyle.

(…)

Rzecz dzieje się w ateńskim Hiltonie, który dziś nazywa się inaczej, ale przystanki autobusowe wciąż pamiętają. Spokój pijanego poety naruszy opalona i radosna dziewczyna, razem spędzą trzy dni. Zostanie po niej wiersz i ciarki, gdy czytasz pół wieku później.

Skomentuj