Tomasz Kwaśniewski, W co wierzą Polacy?, Znak 2019

Shaptukhi_Belaruskaga_Paudnevaga-Palessya_02

(Poleska szeptucha, źródło: https://belsat.eu/pl/news/poleskie-szeptuchy-nie-szkodza-lecz-pomagaja-lekarzom-z-xxi-wieku-foto/)

(Spojler) Rzucanie klątwy okazuje się być największym wyzwaniem dla autora reportażu. Po długich poszukiwaniach udaje mu się znaleźć czystej krwi racjonalistę, profesora Hartmana, który zgadza się przyjąć klątwę żeby stracił pracę. Ha ha, do lutego 2018 roku, kiedy książka składana jest do druku, nic się nie dzieje. Coś sobie jednak przypominam. Kwiecień 2019 r. W związku z wynikami głosowania Senat nie wyraził pozytywnej opinii dotyczącej zatrudnienia prof. dr. hab. Jana Hartmana na stanowisku profesora na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony na Wydziale Dziennikarstwa, Informacji i Bibliologii. Ha ha, ach te przypadki.

Tytuł „W co wierzą Polacy?” jest mylący. O polskim katolicyzmie nie ma tam za wiele, a szkoda, bo bardzo często jest on wykorzystywany w sposób podobny do magii (nieco wspomina o tym Kwaśniewski, gdy oprowadza po egzorcyzmach). Prywatne objawienia, sny, cudowne obrazy zastępują więź z Bogiem i uczynki miłosierdzia.

(Dopisane: taki jest cel zinstytucjonalizowanej religii – pierwotne wierzenia zastąpić zracjonalizowaną doktryną, pozostawiając z uprzednich jedynie „cud”).

Tomasz Kwaśniewski – i to mnie jako etnografa denerwuje w jego reportażu najbardziej – nie odróżnia dwóch rzeczy, upraszczając, nie odróżnia sacrum od jego teatralizacji, tego, obecnego we wszystkich systemach religijnych, poczucia istnienia odrębnego czasu świętego, świętej rzeczywistości od łatwych do ośmieszenia wróżek, horoskopów, kadzidełek, świeczek z ikei i rzekomych rozmów z Einsteinem. Kwaśniewski nie czytał Eliadego; pojawiający się w jego książce etnografowie, to zaś na poły szamani.

Być może w tym niezrozumieniu pojęć leży problem z klątwą. W odróżnieniu od Kwaśniewskiego i Hartmana, dla większości jego rozmówców, nawet deklarujących się jako osoby niewierzące, zakaz klątwy jest oczywisty (co dla etnografa jest właśnie dowodem na starsze od zinstytucjonalizowanej religii poczucie sacrum).

2 Comments

Odpowiedz na 1987 Anuluj pisanie odpowiedzi

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Google

Komentujesz korzystając z konta Google. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj /  Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj /  Zmień )

Połączenie z %s